fbpx
tel. 52 335 01 70email: kontakt@onkodietetyka.pl Facebook

Komentarz do World Cancer Report, Cancer research for cancer prevention 2020, dotyczący rozdziału 2.6 Dieta i odżywianie (Diet and Nutrition)

Dzięki prowadzonym przez dziesięciolecia badaniom oraz porównywaniem tendencji zachorowań w wielu krajach udało się postawić kilka hipotez związanych z wpływem diety na ryzyko zachorowania na nowotwory. Ostatnie wyniki długoterminowych badań epidemiologicznych dostarczyły wielu informacji na temat związków między dietą, składnikami żywności, a ryzykiem występowania wielu rodzajów raka. Co ciekawe niektóre z ostatnich badań nie potwierdziły wcześniejszych przekonań, że wysokie całkowite spożycie tłuszczu i niskie spożycie warzyw i owoców są kluczowymi czynnikami ryzyka powstawania nowotworów. Zaobserwowano jednak wyraźne dowody na to, że inne czynniki związane z odżywianiem mogą mieć kluczowy wpływ na proces nowotworzenia. Dwa najbardziej niepokojące czynniki to nadwaga i otyłość oraz spożywanie alkoholu.

 

Czy większe spożycie warzyw lub owoców chroni przed nowotworami przewodu pokarmowego?

Oczywiście istnieją dowody naukowe na to, że zawarte w produktach roślinnych (owoce, warzywa, orzechy, rośliny strączkowe) – witaminy, fitochemikalia i błonnik pokarmowy – mogą hamować proces karcenogenezy. Pod koniec XX wieku przeprowadzono wiele badań na temat roli, jaką ww. pokarm roślinny może odgrywać w zmniejszaniu ryzyka powstawania nowotworów. Co ciekawe początkowe wyniki były bardzo obiecujące, jednak pochodziły głównie z badań opierających się na studium przypadku (badania na pojedynczych osobach za pomocą, których nie powinno się generalizować wniosków). Pomimo tego, że istnieją dowody na to, że owoce i warzywa zmniejszają ryzyko zachorowania na nowotwór, to osłabły one podczas ostatnich dekad. Pomimo tego międzynarodowe instytucje zajmujące się badaniami nad rakiem (WCRF/AICR) stwierdziły, że większe spożycie warzyw lub owoców szczególnie tych nieskrobiowych (m.in. warzywa liściaste, owoce jagodowe) prawdopodobnie chroni przed kilkoma nowotworami przewodu pokarmowego.

Obecnie naukowcy z pomocą nowych badań molekularnych są w stanie zdefiniować wiele podtypów nowotworów, a dodatkowo mogą również identyfikować ich różne powiązania z pokarmami roślinnymi i / lub ich składnikami. Na przykład wyższe stężenia β-karotenu, α-karotenu i innych karotenoidów w owocach i warzywach wiążą się z niższym ryzykiem bardziej agresywnych i śmiertelnych podtypów nowotworów piersi.

 

Fitochemikalia a zmniejszenie ryzyka raka jelita grubego

Istnieją również dowody, że spożycie pełnego ziarna (tj. ziaren, w które zachowały 100% wartości) może ograniczać ryzyko raka jelita grubego i zostały one sklasyfikowane przez WCRF/AICR jako prawdopodobnie zmniejszające ryzyko nowotworów, co oznacza, że wciąż brakuje prawidłowo przeprowadzonych badań, które potwierdzą wyżej wymienioną hipotezę.

Kolejna grupa badaczy stwierdza, że pełne ziarno, produkty bogate w błonnik pokarmowy i fitochemikalia, mogą zmniejszać ryzyko raka jelita grubego poprzez rozcieńczenie czynników rakotwórczych w okrężnicy oraz poprzez wytwarzanie krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych, a także ograniczenie rozwoju prozapalnych gatunków bakterii. Międzynarodowe Instytucje zajmujące się badaniami nad rakiem sklasyfikowały również spożycie błonnika pokarmowego jako prawdopodobne, że jego spożycie wiąże się z niższym ryzykiem zachorowanie na raka jelita grubego, przyrostu masy ciała, nadwagi i otyłości.

 

Dieta oparta o produkty sezonowe i lokalne

Zarówno dieta, jak i narażenie na inne czynniki może wpływać na ryzyko nowotworów jeszcze wiele lat przed rozpoznaniem, w związku z tym potrzebne są długoterminowe badania epidemiologiczne, badania randomizowane oraz badania krótkoterminowe, które ocenią dokładnie czynniki ryzyka powstawania nowotworów. Prawdą, jest to, że badania konkretnych, pojedynczych składników odżywczych i żywności dostarczają ważnych informacji na temat raka i diety, jednak niezbędne jest badanie ogólnych wzorców żywieniowych, które są w stanie dostarczyć najbardziej użytecznych informacji.

W praktyce oznacza to przede wszystkim rezygnację z żywności przetworzonej na rzecz diety różnorodnej i obfitej w warzywa i owoce.  Jeśli nie ma przeciwwskazań, pamiętaj, żeby Twoja dieta opierała się na produktach sezonowych i lokalnych uwzględniając jak największą różnorodność spożywanych produktów.

 

*Karcynogeneza też kancerogeneza lub nowotworzenie – zmiany zachodzące w komórce organizmu, prowadzące do powstania nowotworu. Jest to wieloetapowy proces zachodzący na poziomie DNA komórki.

*Fitochemikalia też związki fitochemiczne – substancje wytwarzane przez rośliny w celu ochrony ich przed działaniem czynników środowiskowych m.in. do walki z patogenami. Substancje, w które natura wyposażyła rośliny, sprawdzają się również w leczeniu, jak i zapobieganiu chorobom występującym u ludzi.

 

Referencje

  1. Wild CP, Weiderpass E, Stewart BW, editors (2020). World Cancer Report: Cancer Research for Cancer Prevention. Lyon, France: International Agency for Research on Cancer. Available from: http://publications.iarc.fr/586. Licence: CC BY-NC-ND 3.0 IGO.
  2. WCRF/AICR (2018). Diet, nutrition, physical activity and cancer: a global perspective. Continuous Update Project Expert Report 2018. World Cancer Research Fund/American Institute for Cancer Research. Available from: https://www. wcrf.org/dietandcancer.
  3. Eliassen AH, Liao X, Rosner B, Tamimi RM, Tworoger SS, Hankinson SE (2015). Plasma carotenoids and risk of breast cancer over 20 y of follow-up. Am J Clin Nutr. 101(6):1197–205. https://doi.org/10.3945/114.105080 PMID:25877493
  4. Bakker MF, Peeters PH, Klaasen VM, Bueno-de-Mesquita HB, Jansen EH, Ros MM, et al. (2016). Plasma carotenoids, vitamin C, tocopherols, and retinol and the risk of breast cancer in the European Prospective Investigation into Cancer and Nutrition cohort. Am J Clin Nutr. 103(2):454–64. https://doi.org/10.3945/114.101659 PMID:26791185
  5. Singh RK, Chang HW, Yan D, Lee KM, Ucmak D, Wong K, et al. (2017). Influence of diet on the gut microbiome and implications for human health. J Transl Med. 15(1):73. https://doi.org/10.1186/s12967017-1175-y PMID:28388917

dr n. o zdr. Monika Ameryk

dr n. o zdr. Monika Ameryk