fbpx
tel. 52 335 01 70email: kontakt@onkodietetyka.pl Facebook

Poziom albuminy, a niedożywienie pacjenta onkologicznego

Pogorszenie stanu odżywienia w procesie choroby nowotworowej może dotyczyć od 30 do 90% pacjentów [1].

Wśród przyczyn niedożywienia wymienia się:

  • Ograniczenie pokarmów związane z trudnościami w przyjmowaniu drogą naturalną – doustną (np. nowotwory gardła oraz przełyku, odczyn popromienny, podrażnienia błony śluzowej jamy ustnej),
  • Zaburzenia czynności przewodu pokarmowego wynikające z niedrożności (zamknięcia światła przez nowotwór),
  • Uporczywe biegunki i wymioty,
  • Zmniejszenie przyjmowania pokarmów (ilościowo oraz jakościowo)
  • Zmiany metaboliczne związane z nowotworem [1, 2].

Na rodzaj i stopień niedożywienia może wpływać wiele czynników:

  • Rodzaj i umiejscowienie nowotworu,
  • Stopień złośliwości,
  • Przebieg kliniczny choroby,
  • Sposób leczenia [1, 2].

Samo rozpoznanie niedożywienia nie jest prostym zadaniem. Do tej pory, nie zdefiniowano tzw. złotego standardu dla oceny stanu odżywienia chorych. Brakuje również jednoznacznych opinii, który ze wskaźników najlepiej odzwierciedla stopień niedożywienia. W praktyce najczęściej wykorzystuje się badania antropometryczne (pomiar fałdów skórno-tłuszczowych, obwody czy wskaźnik BMI), kliniczne skale oceny stanu odżywienia (np. SGA lub NRS), wywiad żywieniowy lub kliniczny. Do oceny stanu odżywienia niezbędna będzie również analiza wybranych wskaźników biochemicznych [1, 2, 3].

Białka specyficzne jako wskaźniki niedożywienia

Białka klasyfikowane jako „markery” stanu odżywienia to najczęściej: albumina, prealbumina, transferyna, białko wiążące retinol (RBP), insulinopodobny czynnik wzrostu-1 (IGF-1). Najczęściej wykorzystywanym wskaźnikiem w aspekcie niedożywienia jest pomiar stężenia albuminy. Zakres wartości referencyjnych stężenia w surowicy krwi albuminy znajduje się w przedziale od 35,0–50,0 g/l [4]. 

Objawy niskiego poziomu albumin są bardzo niespecyficzne, ale wśród nich można wymienić m.in.:

  • Osłabienie,
  • Złe samopoczucie,
  • Nudności i wymioty,
  • Przewlekłą biegunkę,
  • Wodobrzusze,
  • Obrzęki wokół kostek, podpuchnięte oczy,
  • Wyniszczenie.

Uważa się, że stężenie albuminy pośrednio odzwierciedla dostępność niezbędnych aminokwasów do syntezy białek ustrojowych, ponieważ ok. 40% całkowitej puli białka uwalnianego z hepatocytów do krążenia stanowi właśnie albumina [5]. Hipoalbuminemii (niskim stężeniom albuminy) przypisuje się wartość predykcyjną i prognostyczną [6].

Pacjenci z niskim stężeniem albuminy mogą gorzej reagować na wprowadzone leczenie oraz częściej mogą występować u nich powikłania pooperacyjne. Niedobór albumin może również wpływać na czas przeżycia bezobjawowego i całkowitego [7]. Jednak w ostatnich latach zaobserwowano spadek użyteczności oznaczania albuminy jako składowej w ocenie stanu odżywienia pacjentów. Jako przyczynę wymienia się stosunkowo długi czas półtrwania biologicznego około 21 dni (zanik z krążenia) oraz zauważalna zależność jej stężenia od stanu nawodnienia organizmu. Ze względu na mechanizmy utrzymujące względną stabilność stężenia albuminy przez dłuższy czas wykrycie niedożywienia białkowo-energetycznego może być opóźnione. Jako bardziej użyteczne w ocenie stanu odżywienia pacjenta nowotworowego opisuje się prealbuminę oraz transferynę, których okres półtrwania jest zdecydowanie krótszy i wynosi kolejno 2 i 8 dni [1, 2, 3, 4, 8]. Obniżenie stężenia albuminy może być następstwem:

  • ograniczenia jej syntezy, np. w chorobach wątroby,
  • zwiększenia jej utraty, np. w enteropatiach, zespołach nerczycowych, w oparzeniach i krwotokach,
  • zwiększenia katabolizmu np. w stanach septycznych,
  • głodzenia (niedobory białka w diecie).

Wzrost stężenia albumin wynika najczęściej z odwodnienia

Biorąc pod uwagę wysoki odsetek pacjentów narażonych na niedożywienie oraz jego negatywne skutki na proces leczenia, niezwykle ważne jest jak najszybsze zidentyfikowanie zagrożenia. Pozwoli to na szybkie wprowadzenie działań, które mają na calu poprawę stanu odżywienia pacjenta, a tym samym jego rokowania [9, 10, 11].  Należy być jednak ostrożnym w rozpoznawaniu niedożywienia u chorych na podstawie jednego parametru, jakim jest albumina.  W tym przypadku najlepszym rozwiązaniem będzie kompilacja kilku metod oceny stanu odżywienia takich jak pomiary antropometryczne, badania biochemiczne wywiad żywieniowy oraz badanie fizykalne.

Bibliografia

  1. Jastrzębski, T., Polec, T., Drucis, K., & Kąkol, M. (2010). Rola żywienia i poziomu albumin w procesie leczenia chorób nowotworowych. Cancer Surgery, 2, 12-16.
  2. Stasik, Z., Skotnicki, P., Jakubowicz, J., Brandys, K., & Kulpa, J. K. (2009). Biochemiczne wskaźniki niedożywienia u chorych na nowotwory. J Lab Diagn, 45(1), 91.
  3. Zabłocka, K., & Biernat, J. (2008). Wskaźniki biochemiczne zaburzeń stanu odżywienia w chorobach nowotworowych. Palliative Medicine in Practice, 2(1), 20-25.
  4. FIZIA, K., GĘTEK, M., CZECH, N., MUC-WIERZGOŃ, M. A. Ł. G. O. R. Z. A. T. A., & NOWAKOWSKA-ZAJDEL, E. W. A. (2013). Metody oceny stanu odżywienia u chorych na nowotwory. Pielęgniarstwo Polskie, 105.
  5. Hedlund JU, Hanson L-O, Ortqvist AB. Hypoalbuminemia in hospitalized patients with community-acquired pneumonia. Arch Intern Med 1995; 155: 1438-1442.
  6. Hollinshead AC, Chaung CY, Cooper EH i wsp. Interrelationship of prealbumin and α-acid glycoprotein in cancer sera. Cancer 1997; 40: 2993-2998.
  7. Ingenbleek Y, Carpentier Y. Prognostic inflammatory and nutritional index scoring critically ill patients. Internat J Vit Nutr 1985; 55: 91-101.
  8. Ingenbleek Y. Transthyretin (prealbumin) in health and disease: nutritional implications. Annu Rev Nutr 1994; 14: 495-533.
  9. Johnson AM. Low levels of plasma proteins: malnutrition or inflammation? Clin Chem Lab Med 1999; 37(2): 91-96
  10. Kulpa J, Stasik Z, Skołyszewski J i wsp. Predictive value of SCC-Ag, Cyfra 21-1 and selected acute phase proteins in radiotherapy of pharyngeal and laryngeal cancer. A preliminary report. Neoplasma 2004; 51(2): 103-109.
  11. McMillan DC, Crozier JEM, Canna K i wsp. Evaluation of an inflammation-based prognostic score (GPS) in patients undergoing resection for colon and rectal cancer. Int J Colorectal Dis 2007; 22: 881-886

dr n. o zdr. Monika Ameryk

dr n. o zdr. Monika Ameryk